Menu

Platform voor samenwerking

Honeybee Valley wil het probleem van de bijensterfte aanpakken door samenwerking met diverse partners

Eerste nest van Aziatische hoornaar in Vlaanderen

Cover Vespa Velutina Dl 1

In Poperinge (West-Vlaanderen) is deze week voor het eerst een nest ontdekt van de Aziatische hoornaar, een uitheemse wespensoort die vooral onze honingbijen bedreigt. Het was bij imker Dirk Desmadryl (voor velen bekend als de hoofdredacteur van het Maandblad van de Vlaamse Imkersbond) dat reeds twee weken Aziatische hoornaars de kasten in- en uitvlogen.

Dankzij het aanspreken van de lokale contacten, kreeg Dirk Desmadryl vrij snel bericht van een nest in een opslagruimte. Alsook van een nest in Boeschepe, op 8 km. Intussen zijn beide nesten verdelgd door specialisten, maar heel wat koninginnen bleken al uitgevlogen. Het is duidelijk dat deze wespensoort zich ook in Vlaanderen zal vestigen. Voor de mens is er geen reden tot paniek, maar voor de imkers wordt het wel weer een pak moeilijker.

20171122 Vespa Velutina Poperinge Dries Laget Hbv Inschatting

De activiteit aan het nest wordt ingeschat. Bij verstoring kan de Aziatische hoornaar zeer agressief worden en massaal aanvallen. De kapruin van de imker volstaat dan niet. Daarom heeft Michel De Proft (CRA-W) een blauw pak aan dat hem nog beter beschermt.

Begin oktober werd er in en rond Wevelgem nog intensief gespeurd naar nesten, nadat daar een exemplaar van de invasieve soort werd gespot. Eind oktober werd een enkele wesp aangetroffen in respectievelijk Waregem en Koksijde. Zoektochten leverden toen geen nesten op. Eerder deze week was het wel raak, in een opslagruimte in Poperinge. Het nest had een diameter van 30 cm. Doordat het nest zo laat gevonden werd, zijn wellicht al honderden koninginnen uitgevlogen. Die verbergen zich in een goed geïsoleerde schuilplaats: onder schors, in de bodem of in plantenpotten. Na de winter bouwen ze een eigen nest en kolonie uit.

In Wallonië kreeg het Centre wallon de Recherches Agronomiques (CRA-W) reeds in 2013 de opdracht van de minister van landbouw om zich klaar te maken voor de komst van de Aziatische hoornaar. Wetenschappelijk directeur Michel De Proft heeft intussen de nodige ervaring met het verdelgen van nesten en was dan ook onmiddellijk bereid om te komen helpen bij de verdelging van het nest in Poperinge. Samen met Dries Laget (Honeybee Valley) en imker Dirk Desmadryl werden de nestlocaties bezocht en de nesten verdelgd.

Doordat het nest in Poperinge reeds zo goed als verlaten bleek, groeide het vermoeden dat er zich een tweede nest bevindt in de omgeving van Dirks bijenhal. Het aantal hoornaars dat op en af vloog wees immers op een nog actief nest. En effectief, één dag later worden de bijen van Dirk nog steeds belaagd door de Aziatische hoornaar. Een tweede nest dient dus nog gevonden te worden.

20171122 Vespa Velutina Poperinge Dries Laget Hbv Nest

Het nest blijkt zo goed als verlaten. Er komen nog twee hoornaars uit, maar vallen niet aan.

20171122 Vespa Velutina Poperinge Dries Laget Hbv Michel De Proft

Er wordt besloten om geen insecticide te gebruiken en het nest gewoon in te pakken in huishoudfolie. Eerst wordt de nestingang afgesloten en vervolgens de hele bol ingepakt. Het nest is vervolgens verwijderd en in de diepvries geplaatst. Zo sterven de laatste aanwezige hoornaars en kan het nest vervolgens ontleed en bestudeerd worden.

Michel De Proft verdelgde in 2017 reeds vijf nesten in Wallonië, voornamelijk in de omgeving van Doornik. Telkens waren het imkers die de Aziatische hoornaar opmerkten bij hun bijenkasten. En telkens stopten de aanvallen onmiddellijk na het wegnemen van het nest. Wat duidelijk maakt dat het verdelgen van de nesten wel degelijk zijn nut heeft. We gaan de verspreiding van de Aziatische hoornaar niet kunnen tegengaan, maar tenminste lokaal de bijen van de imker wel gaan beschermen.

Nog volgens Michel De Proft zullen er in dit najaar nog meer nesten ontdekt worden in België. Zeker nu de bladeren echt goed beginnen vallen, worden de nesten hoog in de bomen zichtbaar. De media-aandacht zorgt daarenboven voor een verhoogde alertheid.

Slecht nieuws voor de natuur

Voor de natuur is dit erg slecht nieuws, want de uitheemse Aziatische hoornaar heeft zich gespecialiseerd in het vangen van honingbijen, vliegen, sprinkhanen, vlinders en gewone wespen. Tot 60% van de prooien bestaan uit wespen en vliegen. Het aandeel honingbijen stijgt in stedelijke omgeving, waar vaak meer imkers actief zijn, tot 60%. Bij het jagen op honingbijen vliegt de wesp met gestrekte poten heen en weer voor de bijenkast en wacht op terugkerende bijen die uit de lucht worden geplukt. Ze kunnen soms ook bijenkasten binnendringen en richten er dan heel wat schade aan. Aziatische hoornaars zijn in staat om in enkele uren 30% van een bijenkolonie uit te roeien. Door dit specifieke gedrag vormen ze een potentiële bedreiging voor honingbijen, die in onze contreien al erg te lijden hebben onder de varroamijt, pesticidengebruik en het verdwijnen van bloeiende planten in ons landschap.

Paniek voor monsterwespen onnodig

Voor de mens is het een wesp zoals de andere. Enkel in de onmiddellijke omgeving van het nest kan ze wel zeer agressief uit de hoek komen. Voorlopig is er dan ook nog geen reden voor paniek en is de kans erg klein dat je er zelf een spot. Na paniekberichten in de media, meldden heel wat mensen via waarnemingen.be dat ze een Aziatische hoornaar hadden doodgemept. Jammer genoeg ging het telkens om de volstrekt onschadelijke en nuttige Europese hoornaar. Zij vormt een natuurlijke concurrent van de Aziatische hoornaar en zal dus helpen haar verspreiding te bemoeilijken. Zo zie je het verschil. Toch blijft het uitkijken voor deze soort. Een goede opvolging van de opmars is dan ook belangrijk.

Wat kunnen we doen?

Om de impact op de inheemse natuur te beperken, is het zinvol om de nesten van deze Aziatische soort te laten vernietigen. Voor deze soort bestaat er ook een Europese bestrijdingsplicht. Hiervoor werken het Agentschap voor Natuur en Bos (ANB), het Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek, Natuurpunt en Honeybee Valley (Ugent) nauw samen.

Doordat de Aziatische hoornaar enorm agressief kan reageren bij verstoring van haar nest dien je beroep te doen op gespecialiseerde diensten. Bij een vermoeden van een nest kan je dan ook het best contact opnemen met Dries Laget (dries.laget@ugent.be; 09/2644928). Het doorsturen van een foto van het nest en liefst ook zijn bewoner helpt om uit te maken of het inderdaad om de Aziatische hoornaar gaat.

Fotowedstrijd

Deelnemen

Zoeken

Doorzoek onze website

Kalender

Naderende evenementen